Luty 2022 roku przyniósł bezprecedensowe zmiany w polskim porządku prawnym. Specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadziła szereg uproszczeń. Pozwoliły one milionom osób na natychmiastowe podjęcie pracy. Umożliwiły korzystanie ze świadczeń socjalnych. Zapewniły także legalny pobyt bez konieczności przechodzenia żmudnych procedur administracyjnych. Jednak po czterech latach funkcjonowania w trybie nadzwyczajnym ustawodawca zdecydował się na uporządkowanie systemu.
Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających ze specustawy to moment zwrotny. Zgodnie z komunikatem Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Polska przechodzi z „trybu kryzysowego” na rozwiązania systemowe. Dla rynku pracy oznacza to konieczność adaptacji do nowych, bardziej sformalizowanych reguł.
Dlaczego wprowadzono ustawę wygaszającą i co ona reguluje?
Głównym powodem wejścia w życie nowych przepisów jest potrzeba pełnej integracji ukraińskich migrantów ze standardowym prawem o cudzoziemcach. Dotychczasowe wyjątki, choć niezbędne w 2022 roku, z czasem zaczęły tworzyć dualizm prawny. Nowelizacja ma na celu uszczelnienie systemu oraz włączenie ochrony czasowej do stałego katalogu procedur.
Ustawa wygaszająca nie oznacza nagłego zakończenia wsparcia. Jest ona narzędziem służącym do wygaszania specjalnych przywilejów przy jednoczesnym zachowaniu ochrony dla osób, które faktycznie jej potrzebują.
Kluczowym komunikatem płynącym z resortów jest fakt, że ochrona czasowa zostaje przedłużona do 4 marca 2027 roku. Daje to czas zarówno pracownikom, jak i pracodawcom na uregulowanie statusu na zasadach ogólnych.
Szczegółowe informacje na temat tego, jakie okresy (terminy) dotyczące legalności pobytu obywateli Ukrainy w Polsce zostają przedłużone, są dostępne m.in. w komunikacie na stronie Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Najważniejsze zmiany w przepisach dla cudzoziemców w 2026 roku
Nowelizacja wprowadza istotne ograniczenia w zakresie automatyzmu przyznawania niektórych świadczeń. Wygaszanie części przywilejów wiąże się przede wszystkim z mocniejszym powiązaniem pomocy państwa z aktywnością zawodową beneficjentów. System staje się bardziej motywacyjny – osoby aktywne na rynku pracy zachowują szerszy wachlarz stabilności, podczas gdy świadczenia o charakterze czysto socjalnym podlegają ściślejszej weryfikacji.
Przeniesienie spraw cudzoziemców do „zwykłego” systemu prawa oznacza mniejszą liczbę odstępstw od standardowych procedur. W praktyce oznacza to, że standardowe przepisy o cudzoziemcach będą teraz odgrywać nadrzędną rolę.
Dla wielu obywateli Ukrainy jest to sygnał do rozpoczęcia starań o karty pobytu (pobyt czasowy) na zasadach, które obowiązują inne narodowości, co w dłuższej perspektywie buduje większą stabilność prawną.
Praca na podstawie powiadomienia i okres przejściowy
Dobra wiadomość dla sektora HR i agencji pracy tymczasowej, takich jak PLPK Global, dotyczy zachowania kluczowych mechanizmów ułatwiających zatrudnienie.
W okresie przejściowym zostaje utrzymana możliwość podjęcia pracy na podstawie uproszczonego powiadomienia do urzędu pracy. Pozwala to uniknąć paraliżu na rynku pracy i daje firmom poczucie ciągłości procesów rekrutacyjnych.
Nowy obowiązek potwierdzenia tożsamości – PESEL UKR
Jednym z najbardziej rygorystycznych punktów nowej ustawy jest bezwzględny obowiązek potwierdzenia tożsamości osób korzystających ze statusu UKR. Dotyczy to osób, których tożsamość podczas nadawania numeru PESEL została potwierdzona na podstawie oświadczenia lub innych dokumentów niż ważny dokument podróży. Niedopełnienie tego obowiązku do 31 sierpnia 2026 r. może skutkować zawieszeniem statusu ochrony czasowej. Może to prowadzić do utraty prawa do legalnej pracy i świadczeń. Jest to krytyczny punkt wymagający niezwłocznego działania.
Wymaga wizyty w dowolnym Urzędzie Gminy lub Urzędzie Miasta w celu aktualizacji danych.Niezbędne przy tym będzie okazanie ważnego paszportu.
Rola PLPK Global w nowej rzeczywistości prawnej
Dla pracowników tymczasowych zmiany te oznaczają konieczność większej dbałości o formalności. Odpowiedzialność za legalność pobytu przesuwa się w stronę cudzoziemca, a zaniedbania w dokumentacji mogą skutkować natychmiastowym ryzykiem utraty dochodów.
Z perspektywy pracodawcy kluczowa staje się współpraca z doświadczoną agencją pracy, taką jak PLPK Global. Przypominamy, że nasza rola jako partnera w legalizacji zatrudnienia obejmuje:
- bieżącą weryfikację statusów PESEL UKR zatrudnionych osób.
- audyt dokumentacji pod kątem zgodności z nowelizacją z 2026 r.
- wsparcie pracowników w procesach administracyjnych, aby uniknąć przerw w legalności ich zatrudnienia.
- minimalizację ryzyka kar za nielegalne zatrudnienie, które przy braku aktualizacji danych staje się realnym zagrożeniem dla firm.