1 czerwca 2025 r. weszły w życie zmiany wdrażające do polskiego prawa dyrektywę UE 2021/1883 dotyczącą Niebieskiej Karty UE. Regulacje wprowadzają szereg ułatwień dla posiadaczy Niebieskiej Karty EU, m.in. mobilność krótko- i długoterminową oraz ułatwienia dla rodzin specjalistów. Kluczowe dla działów HR zmiany dotyczą jednak bezpośrednio rynku pracy w Polsce – przede wszystkim zniesienia obowiązku wiązania Niebieskiej Karty UE z konkretnym pracodawcą i stanowiskiem.
Dla pracodawców poszukujących wysoko wykwalifikowanych pracowników dobrą wiadomością jest fakt, że obowiązująca od 1 czerwca 2025 r. Niebieska Karta UE poszerza definicję „wysokich kwalifikacji zawodowych” – nie muszą one już wynikać wyłącznie z wykształcenia, ale mogą zostać potwierdzone również doświadczeniem zawodowym zdobytym w ciągu 3 lub 5 lat, w zależności od zawodu.
Nowelizacja zwiększa mobilność zawodową specjalistów między krajami UE. Posiadacze Niebieskiej Karty mogą teraz wykonywać krótkoterminową pracę (do 90 dni) w innych państwach członkowskich. Mogą też podejmować pracę długoterminową (powyżej 90 dni) w tych krajach.
Ponadto ustawodawca uprościł zasady pobytu rodzin specjalistów. Ich członkowie mogą ubiegać się o pobyt czasowy w Polsce bez konieczności posiadania stabilnego dochodu ani zapewnionego mieszkania, co znacząco zwiększa atrakcyjność Polski jako kierunku migracji zawodowej. Utrzymany został za to obowiązek posiadania ubezpieczenia zdrowotnego przez członków rodziny posiadacza Niebieskiej Karty UE.
Pełny dostęp do rynku pracy od pierwszego dnia
Dotychczasowe przepisy (art. 137 ustawy o cudzoziemcach) wymagały, aby decyzja o wydaniu Niebieskiej Karty UE określała konkretnego pracodawcę i stanowisko. W praktyce oznaczało to, że cudzoziemiec mógł pracować tylko u tego podmiotu i na tym stanowisku, chyba że po pewnym czasie formalnie zmienił zezwolenie.
Nowe brzmienie przepisów uchyla ten wymóg: Niebieska Karta UE nie wskazuje już pracodawcy ani stanowiska. W rezultacie posiadacze tego dokumentu, wydanego po 1 czerwca 2025 r., zyskują swobodę zatrudnienia od pierwszego dnia pobytu. Mogą podejmować pracę u dowolnego pracodawcy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, o ile spełniają warunki dotyczące płacy i kwalifikacji.
Innymi słowy, usunięcie pola „pracodawca/stanowisko” z decyzji o wydaniu Niebieskiej Karty UE skutkuje pełnym dostępem do polskiego rynku pracy od samego początku pobytu. Nie ma więc konieczności ponownego składania wniosku w razie zmiany pracy czy pracodawcy. Aby jednak otrzymać Niebieską Kartę UE, nadal musi być wskazany rodzaj pracy lub obszar wykonywanych czynności. Dzięki temu organ decyzyjny może ocenić, że praca jest „zawodem wymagającym wysokich kwalifikacji”.
Możliwość prowadzenia działalności gospodarczej
Nowelizacja formalnie rozszerza zakres aktywności dostępnej dla posiadaczy Niebieskiej Karty UE. Cudzoziemiec może równolegle założyć i prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą na tych samych warunkach, na których może to robić polski przedsiębiorca.
Jest to istotne uzupełnienie uprawnień Niebieskiej Karty EU, które dotychczas koncentrowały się głównie na zatrudnieniu etatowym. W praktyce pozwala to specjalistom na elastyczne łączenie pracy u pracodawcy z działalnością na własny rachunek, przy zachowaniu obowiązku minimalnych wynagrodzeń i kwalifikacji.
Prolongowany okres bezpiecznego pozostawania bez pracy
Niebieska Karta UE może zostać cofnięta, jeśli ustał cel pobytu, który był powodem jej udzielenia. Może być również cofnięta, gdy cudzoziemiec przestaje spełniać wymogi potrzebne do jej uzyskania. Nowe przepisy wydłużają jednak okres, w którym posiadacz Niebieskiej Karty UE może szukać nowego zatrudnienia. Dzięki temu nie traci on w tym czasie prawa pobytu.
- jeżeli na podstawie zezwolenia na pobyt w celu korzystania z mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty przebywa w Polsce mniej niż 2 lata, będzie miał na to 3 miesiące;
- jeżeli okres ten jest dłuższy niż 2 lata, będzie miał na to 6 miesięcy.
W tym czasie nie będzie możliwe wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia (nastąpi to po przekroczeniu tych okresów).
Nowa regulacja daje więc bardziej elastyczne warunki. Doświadczeni cudzoziemcy mogą odpocząć lub szukać nowej pracy przez pół roku bez konieczności opuszczania Polski. Oczywiście powinni nadal spełniać warunki wynagrodzenia oraz wykonywania zawodu wymagającego wysokich kwalifikacji.
15 dni na powiadomienie urzędu
Nowelizacja wprowadziła również bardziej precyzyjny obowiązek informacyjny dla posiadaczy Niebieskiej Karty UE. Zgodnie z art. 134 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec musi niezwłocznie, czyli w ciągu 15 dni roboczych, zawiadomić wojewodę, który wydał mu Niebieską Kartę UE, o każdej zmianie istotnych warunków zatrudnienia. Powinien poinformować urząd na piśmie o utracie pracy, czyli ustaniu obowiązującej umowy. Musi także zgłosić każdą zmianę pracodawcy. Dotyczy to również sytuacji, w której cudzoziemiec nie spełnia już wymaganych warunków, na przykład gdy jego wynagrodzenie spadnie poniżej wymaganego poziomu.
Nowa ustawa nie ogranicza tego obowiązku czasowo. Każdy taki przypadek należy zgłosić bez względu na to, czy cudzoziemiec przebywa w Polsce pierwszy miesiąc czy kilka lat. Dla porównania, wcześniej obowiązek informowania o zmianie warunków dotyczył tylko pierwszych 2 lat pobytu, a po ich upływie można było zmienić pracę swobodnie (z obowiązkiem powiadomienia jedynie w wyjątkowych sytuacjach).
Niebieska Karta UE – podsumowanie zmian
Zmienione zasady Niebieskiej Karty UE oznaczają znaczne ułatwienia dla wysoko wykwalifikowanych pracowników i ich pracodawców.
Z perspektywy działów HR kluczowe jest zrozumienie, że nowa Niebieska Karta UE działa jak elastyczne zezwolenie. Przy spełnieniu kryteriów kwalifikacji i płacy cudzoziemiec może na jej podstawie podjąć dowolną pracę już po przyjeździe. Może także prowadzić działalność gospodarczą, co wcześniej było ograniczone.
Eksperci agencji pracy tymczasowej PLPK Global na bieżąco śledzą powyższe zmiany. Dotyczy to zarówno przygotowywania ofert i procedur zatrudnienia, jak i doradztwa migracyjnego.
Zapraszamy również do lektury artykułu: Cyfrowy rynek pracy 2025: prostsze zasady, nowe obowiązki, więcej możliwości
Cyfrowy rynek pracy 2025: prostsze zasady, nowe obowiązki, więcej możliwości